04
05/11
Belastingparadijs of financieel afvoerputje ?
Gepubliceerd door FAN- RJF, klik hier voor printbare versie
Belastingparadijzen kregen veel aandacht van de pers in de VS en Groot-Brittannië de laatste tijd. In Groot-Brittannië organiseerde de UK uncut-beweging in gans het land demonstraties tegen belastingontduiking door grote bedrijven en vermogende particulieren en legden zo de link tussen winsten geparkeerd in het buitenland en tekorten en bezuinigingen thuis. Ondersteun FAN in deze moeilijke maar fundamentele strijd waarin zelfs onze kwaliteitsmedia het flagrant laten afweten.

In de VS onthulde de New York Times dat General Electric,een van de grootste nationale bedrijven, weliswaar 46 % van haar inkomen over de afgelopen drie jaar in de VS verdiende maar slechts 1/5 van haar winsten daar aangaf en het leeuwendeel verschoof naar lage belastingen landen.
In 2010 maakten ze gebruik van de mazen in de belastingwetten van de VS (waarvoor de firma zelf had gelobbyd bij de wetgevers in Washington); op die manier creëerde General Elecric zelfs negatieve belastingen. Ondanks 5.1 miljard $ aangegeven winst voor belastingen in de VS ontving de firma 3.2 miljard $ belastingkrediet. Dit en andere overduidelijke voorbeelden van ontduiking van vennootschapsbelasting, leidden tot het ontstaan van US Uncut, een Amerikaans neefje van de Britse sociale beweging voor fiscale rechtvaardigheid, UK Uncut.

De term “belastingparadijs” is nochtans een eufemisme, en wel om twee redenen.

Ten eerste draagt “paradijs” de connotatie van een veilig toevluchtsoord tegen onderdrukking. Zoals Nicholas Shaxson schrijft in zijn boek “Treasure Islands: Tax Havens and the Men Who Stole the World ( vrij vertaald: Schateilanden: over belastingparadijzen en mannen die de wereld beroven): “belastingparadijzen bieden vluchtwegen voor de plichten die logischerwijze voortvloeien uit het leven in en verkrijgen van voordelen uit de gemeenschap. Zij bieden geen toevlucht voor onderdrukking maar een ontsnappingsroute om te ontkomen aan verantwoordelijkheid – de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de materiële en institutionele infrastructuur van de economie waarin de ontduikers zelf geld verdienen.

Ten tweede gaat het in belastingparadijzen niet alleen over belastingontduiking. Geld vloeit naar deze plaatsen niet enkel om het te verbergen voor de fiscus maar ook om het te verbergen voor de Wet. Als rechtsgebieden met geheimhouding laten belastingparadijzen de eigenaars van vermogen  niet alleen toe hun identiteit te verbergen voor de autoriteiten in hun eigen land, maar vaak zelfs voor de overheid van het geheimhoudingsrechtsgebied zelf. Voor een bescheiden prijs bieden stromannen, dummyondernemingen en multi-gelaagde transacties anonimiteit.

Door de buit van corrupte politiekers, misdadige ambtenaren en criminelen uit de georganiseerde misdaad te behoeden voor ontdekking en terugvordering, verworden de geheimhoudingsgebieden tot stinkende financiële afvoerputjes, waar grote sommen geld in terechtkomen, tussen de legitieme wereldeconomie en de illegale onderwereldeconomie.

Tropische eilanden zijn de bekendste geheimhoudingsgebieden. In een debat in 2008 vernoemde toenmalig presidentskandidaat Barack Obama  een enkel gebouw waar zogezegd 12.000 bedrijven gehuisvest waren, ”waardoor dit ofwel het grootste gebouw ofwel de grootste belastingzwendel ooit moet zijn”. Datzelfde jaar bleek uit een Amerikaans overheidsrapport dat Citigroup 90 dochterondernemingen had alleen al op de Kaaimaneilanden.

Maar zoals blijkt uit Shaxsons boek zijn de VS en Groot Brittannië zelf grote spelers in het geheime spel. Beide landen verwelkomen vreemde valuta van dubieuze origine met weinig of zelfs geen vragen.
De kosten van financiële afvoerputjes  worden wereldwijd gedragen door gewone burgers, niet alleen door belastingbetalers in de geïndustrialiseerde landen maar tevens door veel van de armste mensen ter wereld. In een boek dat binnenkort uitkomt: “Africa’s Odious Debts” (Afrika’s verfoeilijke schulden), documenteren de auteurs de vlucht van 735 miljard dollar vanuit Afrika, bezuiden de Sahara, van 1970 tot 2008.
Het meeste ervan verdween in de financiële afvoerputjes. Markant detail: de Afrikaanse deposito’s in Westerse banken bedroegen minder dan 6 % van deze som.

Om deze kapitaalbloeding van Afrika in het juiste perspectief te zetten: de totale buitenlandse schuld van diezelfde landen bedroeg 177 miljard dollar  in 2008. Daarom is Afrika een netto-schuldeiser ten opzichte van de rest van de wereld: haar externe activa zijn immers veel hoger dan de externe passiva. Een cruciaal verschil is echter dat de activa privé en verborgen zijn terwijl de schulden openbaar zijn, via hun regeringen verschuldigd door de Afrikaanse bevolkingen, de gewone mensen.

Een groot deel van de huidige publieke bewustwording is te danken aan groepen zoals Tax Justice Network, Global Financial Integrity en Global Witness, die de schimmige onderkant van het internationaal financieel systeem alle dagen blootleggen. Regeringen beginnen er eindelijk meer aandacht aan te schenken. In 2009 produceerde een task force van de Noorse regering een uitgebreid verslag over hoe belastingparadijzen de ontwikkeling ondermijnen van lage-inkomenslanden.In de VS komt senator Carl Levin (Michigan) op voor een wetgeving voor het uitschakelen van buitenlandse geheimhoudingsgebieden en om de VS uit de financiële onderduikersbusiness te halen.

Nog maar 1 generatie geleden, bundelden landen van heel de wereld hun krachten om de pokken uit te roeien en behaalden zo een historische overwinning voor de mondiale volksgezondheid.
Internationale samenwerking om de stop te trekken uit de financiële afvoerputjes van de wereld kan leiden tot een vergelijkbare overwinning voor de gezondheid van de wereldeconomie.
Dit is een zaak die zowel ons hier, gewone mensen die belastingen betalen, in het Westen als Afrikanen kan verenigen.
In een gezamenlijke strijd voor mondiale rechtvaardige fiscaliteit en voor het sluiten van de financiële afvoerputjes.

Ondersteun FAN in deze moeilijke maar fundamentele strijd. We mogen de grote belastingontduikers en belastingontwijkers, de “creatieve plunderaars” niet meer met rust laten. We mogen het grote geld niet meer laten ontsnappen.

Omdat een andere fiscaliteit mogelijk is,
Eric Goeman, coördinator FAN, woordvoerder Attac Vlaanderen
Met dank aan Renate De Vriendt.